Onderzoek Peelrandbreuk bij woningbouwontwikkeling Elsendorp

Aan de noordzijde van Elsendorp liggen plannen voor een nieuwe woningbouwontwikkeling. In opdracht van de gemeente is dit plan stedenbouwkundig uitgewerkt door SAB. Vanwege de ligging in Noord-Brabant vraagt deze ontwikkeling om extra aandacht voor de ondergrond. Het gebied bevindt zich namelijk rondom de Peelrandbreuk: een geologische breukzone die door de provincie Noord-Brabant is aangemerkt als aardkundig waardevol en beschermd gebied.

De Peelrandbreuk is ontstaan door tektonische bewegingen waarbij delen van de bodem zijn gezakt en andere juist omhoog zijn gekomen. Dit kan leiden tot sterke verschillen in bodemopbouw en grondwaterstanden over korte afstanden. Aan weerszijden van zo’n breuk is de bodemopbouw verschillend en kan ook de grondwaterstand verschillen. Om te zorgen dat de ontwikkelingen geen invloed hebben op de Peelrandbreuk, was de vraag voor dit onderzoek: Ligt deze ontwikkellocatie nabij de breuklijn, waar ligt de breuklijn precies, welke effecten heeft dit op de ontwikkellocatie en welke effecten heeft de ontwikkeling mogelijk op de breuklijn?

Van deskstudie naar veldonderzoek

Het onderzoek startte met een deskstudie. Daarbij is gekeken naar hoogteverschillen, bestaande kaarten en landgebruik. Deze analyse gaf geen duidelijke aanwijzingen voor de aanwezigheid van de breuk binnen het plangebied. Omdat hiermee de aanwezigheid van de Peelrandbreuk niet kon worden uitgesloten, is aanvullend veldonderzoek uitgevoerd.

Twee collega’s zijn gedurende twee dagen het veld in gegaan om diverse raaien boringen te zetten. De boringen zijn uitgevoerd tot een diepte van vier meter onder maaiveld. Alle boorpunten zijn nauwkeurig ingemeten en bij iedere boring is de grondwaterstand gemeten. Deze gegevens vormden de basis voor een gedetailleerde analyse van de bodemopbouw en de geohydrologische situatie.

Inzicht door analyse en visualisatie

De verwachting was dat, wanneer de breuklijn ondiep aanwezig zou zijn, dit zichtbaar zou worden in een verspringing van bodemlagen of duidelijke verschillen in grondwaterstanden. Uit de analyse bleek echter dat de bodemopbouw over het onderzoeksgebied consistent is. Er zijn geen abrupte veranderingen of verplaatsingen van lagen aangetroffen. Wel is een klein verschil in grondwaterstanden gemeten.
De resultaten zijn inzichtelijk gemaakt in een 3D-visualisatie van de boorprofielen. Deze visualisatie bleek een goed hulpmiddel om in één beeld het volledige verhaal van het onderzoek te vertellen.

Vertaling stedenbouwkundige plan

De vermoedelijke aanwezigheid van de zijtak van de Peelrandbreuk is relevant voor de toekomstige verkaveling van het gebied. De locatie van deze breuklijn kan in de stedenbouwkundige structuur worden benut om de verbinding tussen het landschap en de geologische geschiedenis te benadrukken. Dit is toegepast op de verticale groen-blauwe assen door langs de westelijke as een rij roodkleurige bomen te laten planten. Deze bomen verwijzen naar de ligging van de zijbreuk van de Peelrandbreuk en maken de breuklijn op deze manier zichtbaar.

Conclusie

De Peelrandbreuk ligt naar verwachting wel in het gebied, maar bevindt zich op grotere diepte dan het onderzochte traject. De geplande woningbouwontwikkeling kan hierdoor doorgang vinden zonder risico voor de aardkundige waarden.

Tim Zomerdijk, Milieuplanoloog SAB Adviseurs: “Dankzij korte lijnen en een pragmatische samenwerking, waarin actief werd meegedacht, konden we samen een plan maken voor de opdrachtgever dat echt past bij Elsendorp. Daarin is ook de zijtak van de Peelrandbreuk op een herkenbare manier verwerkt in de structuur van het gebied. Hiermee wordt de verbinding tussen het landschap en de geologische geschiedenis extra benadrukt.”

Uitgevoerde werkzaamheden

• Geohydrologisch onderzoek & advies